In mijn vorige blogpost zagen we wat hypercalvinisme is: een denksysteem dat het aanbod van genade en de plicht tot geloof wegschrapt. De bekende prediker John Duncan noemde het treffend een ‘huis zonder deur’. Hoe komt zo’n afwijkende theologie eigenlijk de kerk binnen? Wordt iemand op een dag wakker en besluit hij opeens hypercalvinist te worden? Nee, dit gaat sluipenderwijs en het begint vaak met de beste bedoelingen. Laten we kijken naar een waarschuwend voorbeeld uit de geschiedenis: de belijdenis van de Gospel Standard Strict Baptists. Hun verhaal leert ons waarom we nooit moeten gaan sleutelen aan onze gereformeerde belijdenissen.
Het ontsporen van een theologie begint vaak met een oprechte, maar gevaarlijke angst. In dit geval: de angst voor het arminianisme (of remonstrantisme). Arminianen leren dat de mens een vermogen in zich heeft, een vrije wil, waarmee we zelf de keuze kunnen maken om te gaan geloven en ons te bekeren. Voor een calvinist voelt dit, terecht, als een aantasting van Gods eer. We zijn immers van nature geestelijk dood.
Maar wat gebeurt er als we zó bang zijn voor deze dwaling, dat deze angst ons denken gaat regeren? Dan slaan we door en gaan we onze theologie met menselijke logica dichttimmeren. We zien dit proces in de 18e en 19e eeuw in Engeland. Met de Westminster Confession als startpunt ontstaat er bij de Gospel Standard Strict Baptists een belijdenis die letterlijk het hypercalvinisme leert. De angst voor de dwaling van de vrije wil leidt naar de tegenovergestelde dwaling van het hypercalvinisme.
Let op: het is niet mijn bedoeling om personen of kerkverbanden af te wijzen. Ik analyseer de tekst en geschiedenis van de geloofsartikelen en probeer daar lessen uit te trekken.
Deze theologie kwam niet uit de lucht vallen. Het ging in stappen, en dat is precies wat dit zo’n waarschuwend voorbeeld maakt. In mijn boek beschrijf ik deze geschiedenis uitgebreider, maar in het kort veranderde de belijdenis als volgt:
We zien hier hoe de angst voor de leer van de vrije wil ertoe leidde dat de Bijbel stap voor stap werd onderworpen aan de menselijke logica.
Hoe zag die menselijke logica eruit toen ze eenmaal in de belijdenis was vastgelegd? Laten we een aantal Gospel Standard geloofsartikelen langslopen:
De volledige tekst van deze Gospel Standard geloofsartikelen kun je hier vinden.
Dit is niet slechts interessante kerkgeschiedenis. Het is een waarschuwing voor de kerk van vandaag. Zodra we proberen het Bijbelse spanningsveld tussen Gods soevereiniteit (de uitverkiezing) en onze menselijke verantwoordelijkheid glad te strijken, raken we het Evangelie kwijt.
De predikanten van de Gospel Standard waren goedbedoelende mannen. Ze wilden ten koste van alles de arminiaanse dwaling bestrijden en waren bang om de onbekeerde mens te veel verantwoordelijkheid te geven. Maar terwijl ze de leer van de uitverkiezing wilden beschermen, bouwden ze een theologische muur om het Evangelie heen. Angst voor dwaling is een slechte raadgever.
Blijf daarom van de gereformeerde belijdenissen af. Zodra we gaan sleutelen aan de Bijbelse leer om ons eigen theologische denksysteem ‘kloppend’ te maken, verdwijnt de rijke Christusprediking. Eenzijdige afbakening en het toevoegen van waarschuwingen aan de belijdenissen leidt tot overmatige voorzichtigheid in prediking en pastoraat. Mensen worden niet meer met klem aangespoord om tot Christus te vluchten, maar worden overgelaten aan een passief en afwachtend zoeken naar kenmerken in zichzelf. De Bijbel is helder: God is 100% soeverein, én Hij meent het 100% oprecht als Hij goddelozen roept tot behoud. Goddelozen die in zichzelf geen enkel kenmerk van bekering kunnen vinden, zijn welkom aan de voeten van Jezus!
Mag je dan niet waarschuwen tegen het arminianisme met zijn leer van de vrije wil? Jazeker, dat moet zelfs. Tegelijk moeten we ook waarschuwen voor hypercalvinisme. Alleen door dwalingen aan beide zijden eerlijk te benoemen, kunnen we in het gereformeerde midden blijven.
Mijn naam, e-mail en site opslaan in deze browser voor de volgende keer wanneer ik een reactie plaats.
Ik meld mij aan voor de nieuwsbrief zodat ik op de hoogte wordt gehouden van nieuwe artikelen
Δ
Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg een e-mail als er nieuwe artikelen zijn.
Het digitale boek op deze website bevat een diepgaande studie naar de historische discussies over het aanbod van genade. Ik laat zien hoe theologen sinds de Reformatie aankijken tegen het spanningsveld tussen Gods soevereiniteit en de menselijke verantwoordelijkheid. Daarnaast bespreek ik de verschillende dwalingen rondom dit thema en hoe de gereformeerde theologen hierop gereageerd hebben. Begin met lezen!
Or copy link
